آخرای خَر خُوژا رُونوُوه  (آخرش خر خودش را می راند )

وقتی به کسی گویند که: پیشنهاد دیگران در مورد کاری را قبول نکرده واز روی یک دندگی و تعصب راه خود را     می رود.

منبع: کتاب اصطلاحات،کنایات ،ضرب المثل ها ومطایبات درزبان گزی

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

استاد قدیری

استاد حسین قدیری(فرزند اسفندیار) در سال ۱۳۰۹ در شهر(گز برخوار) اصفهان متولد شد.وی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۳۲ شروع و چون از صدای دلنشین و خوشی برخوردار بود به خوانندگی روی آورد.مرحوم قدیری در تکامل این هنر از خود جدیت نشان داد و از آنجا که آن مرحوم در خدمت ارتش مشغول بود فعالیت خود را از طریق دسته موزیک ارتش ادامه داد و پس از مدتی به سبب دوستی دیرین در محضر مرحوم استاد جلال تاج اصفهانی استفاده ها برد.استاد همچنین در برنامه گلها و تحفه دوست رادیو نیز اجرای برنامه آواز داشت و با هنرمندانی چون مرحوم تاج، استاد حسن کسایی، استاد جلیل شهناز، عباس سروری، علی و سیروس ساغری، جهانبخش پازوکی، مرحوم نورده و قدرت ا... راستی و ... همکاری نزدیکی داشت وی همچنین از مرحوم اقبال آذر تقدیر نامه در یافت نموده بود.

استاد حسن کسایی از ضایعه در گذشت استاد قدیری ابراز تاسف نمودو ایشان را از برجستگان موسیقی آوازی کشور برشمرد.در شأن و منزلت مرحوم استاد قدیری همین بس که استاد کسایی به اظهار خودشان تشخیص صدای تاج و قدیری را مشکل می دانستند.

آدم نه غایده زین خوی ده کی شو(انسان نبایداززین خودخارج شود) :

آدم نبایدازنظراجتماعی وفرهنگی به سنت های اصیل خودپشت پابزندوخودگم کرده شود

منبع: کتاب اصطلاحات،کنایات ،ضرب المثل ها ومطایبات درزبان گزی

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

1- آخوندملامحمدباقرگزی (متقی) از علما وشعرای دوره ی قاجاریه ومتخلص به ابوالفقرا که در اصفهان انجمن ادبی به نام ابوالفقرا در دوره ی قاجاریه تشکیل داده بود .ایشان صاحب کتابی است به نام کنزالفقرا  در دوجلد می باشدکه در آن مسئله ی بین فقها واهل تصوف را مطرح کرده است ونوعی آشتی بین نظرات اهل عرفان با فقها بوجود آورده است .نسخه ی خطی این کتاب در کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران موجود است . وی سازنده ی یکی از یخچال های سنتی درگز بوده است که آثار آن اکنون دریکی از کوچه های خیابان فردوسی معروف به یخچال آخوند وجود دارد .

2- آخوند ملاصمدگزی استادخط نسخ وعلوم غریبه وسرآمدخوش نویسان اوایل قاجاریه وی چند جلد قرآن به خط نسخ نوشته است .برخی از فرزندان وی بعدازفوت او درگز به نطنز مهاجرت کرده ودر آنجا به فامیل رفیعی معروف شده اند .

3- حبیب خان گزی از خانواده امینیان ها در زمان ظل السلطان یکی از کارگزاران مهم واصلی وی در ناحیه اصفهان بوده است .یکی از فرزندان ایشان به نام اسماعیل خان نیز زمانی ضابط وسرپرست دهات مرغ ودنبی برخوار بوده است .

4- میرزامحمد هاشم ازنوادگان آخوندملاباقرگزی که دراواخردوره ی قاجاریه به هندوستان مهاجرت کرده ودر آنجا ساکن شده است ومدتی دردانشگاه علیگره ی هند به تدریس اشتغال داشته است .

منبع : کتاب بررسی های تاریخی وفرهنگی ازبرخوار وگزبرخوار

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

آسمون ده زیمین اومه: (ازآسمان به زمین آمد)

یعنی : وقتی کسی از حالتی به حالت دیگر درآید وفی المثل از عقیده  قبلی خوددرموردکاری عدول نمایدیاازعصبانیت فروکش نماید،گویند.

منبع: کتاب اصطلاحات،کنایات ،ضرب المثل ها ومطایبات درزبان گزی

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

1– حاج محمدعلی ابن محمدعلی جزی برخواری نویسنده ی کتاب فتح نامه ها که وقایع قرن یازدهم هجری را نوشته است . وی از شخصیتهای زمان شاه عباس دوم وشاه سلیمان صفوی بوده است ودر جنگ هایی که صفویان در خراسان وآذربایجان داشته اند این فتح نامه ها را نوشته است .که در کتاب الذریعه  تحت عنوان منشات  دیوانیه اعلام الشیعه  آمده است                                          

2- ملاحسین رفیقی گزی یکی از شعرای عهدافشاریه که نام وی در کتابی به نام خلاصه الاشعار نیز آمده است . تولد وی در سال 1150 قمری درگزبوده ووفات وی درسال 1212 قمری در نجف اشرف ومدفون در آنجا است وی تحصیلات اولیه ی خود را در مکتب خانه های گز ومدارس قدیمی اصفها ن گذرانده وازاعضای انجمن شعرای اصفهان به نام انجمن آذر بوده است . از آثار وی دیوان شعری محتوای 8000 بیت بوده است .مرحوم آخوندگزی نام وی را در کتاب تذکره القبور آورده اند.  

نمونه ای از اشعار وی :

تاکی  خبر ز روز سفر می دهی مــــــــــــرا                 از روز مرگ من چه خبر می دهی مرا

این حرف تلخ از آن لب شیرین چه می زنی                 زهراز چه در میان شکر می دهی مرا

تو سرو سرکشی ومن آن  ساده باغبـــــان                 کاندیشه می کنم که ثمر می دهی مرا

3-عبداالعلی پسرمحمدرفیع گزی از استادان ماهر در صنعت اسطرلاب سازی در زمان صفویه بوده است که بهترین نوع اسطرلاب ها را به کمک برادرش می ساخته اند .لازم به یادآوری است که در زماان صفویه 33 کارگاه صنعتی وفلزکاری درگز بوده است که ملزومات فلزی زمان صفویه در آن ها توسط استادان فن گزی ساخته می شده است واسطرلاب های موردنظرنیز درهمین کارگاه ها ساخته می شده است .این مورد درکتاب تذکره الملوک مربوط به دوره ی صفویه نیز آمده است .ویکی از نمونه های ساخته شده ی توسط عبدالعلی گزی اسطرلابی است که سال ساخت آن شعبان 1124قمری است واکنون در موزه ی بریتیش میزیوم انگلیس قرار دارد ودر نوع خود از نظر ظرافت کار وهنر بی نظیر است . لارنس لاک هارت مورخ اروپایی در کتاب خود راجع به هنر صنعتی عبدالعلی بن محمدرفیع جزی چنین آورده است : هنرایرانی که دراین مورد باید نام آن را صنعت استادانه بنامیم در زمینه ی فلزکاری به اوج خودرسیده بود واسطرلاب های زیبایی که در موزه ی بریتانیا ،ویکتوریا وآلبرت مضبوط است درکارگاه های فلزکاری دروه ی صفویه ساخته می شده است که نمونه ی بسیارخوب آن اثر عبدالعلی بن محمدرفیع الجزی است که تاریخ 1124 قمری را دارد وخطوط آن کار برادر وی محمدباقربن محمدرفیع الجزی بوده که در ساخت آن نهایت استادی به کار رفته است .لازم به ذکراست که  کارگاه های فلزکاری را که لاک هارت در کتاب خود ذکرکرده است طبق استناد کتاب تذکره الملوک همگی آن کارگاه ها درزمان صفویه درگز مستقر بوده است .

منبع: کتاب بررسی های تاریخی وفرهنگی از برخوار وگزبرخوار

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

آر تاریکو وآرگا گرتو وه :  (آسیاب  تاریک است و در گردش )  

یعنی : کارها خودبه خود انجام می گیرد.

منبع: کتاب اصطلاحات،کنایات ،ضرب المثل ها ومطایبات درزبان گزی

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

بسمه تعالی

آقای محمدرضاعسکریزاده فرزندمرحوم علی درسال 1339 هجری شمسی درشهرگزبرخواربدنیا آمد .پس ازدوران  ابتدایی واتمام دوره ی دبیرستان به دلیل وضعیت نامناسب اقتصادی خانواده از ادامه ی تحصیل بازماند و بخاطر علاقه ی وافربه هنرعکاسی  درسال 1354 هجری شمسی در عکاسی کوروش شاهین شهر مشغول به کارشد.پس از دوسال حرفه آموزی هم زمان با اوج گرفتن انقلاب اسلامی موفق به تاسیس عکاسی شهاب درشهرگز گردید. آقای عسکریزاده درسال 1359 ازدواج نموده که ثمره این ازدواج 4 فرزند (2دختر و 2 پسر) می باشد.ایشان درادامه می گویند : "جالب توجه اینکه تصاویر حضرت امام ودیگر مبارزان (علیه)رژیم ستم شاهی در اوایل کاری این جانب در طول دو سال مبارزات علنی مردم غیور این محل تا پیروزی انقلاب در سال 1358 به چاپ می رسید وتوسط برادران بزرگواری که هم اکنون تعدادی از آنها به درجه ی رفیع شهادت نایل آمده اند مانند : قدرت الله بهروج ،حسن مرادیان ، حسین جوادیان در محافل و مساجد وتکایا توزیع می گردید وازاین بابت احساس غرور وسرافرازی دارم . " ایشان در ادامه ی گفتگو درباره ی هنرعکاسی خود چنین ادامه می دهند: " در رابطه ی هنرعکاسی نکاتی را قابل بحث وگفتگو می دانم،که دوموضوع را بیان می کنم : اول ،هنگامی  که عکاسی برای اولین بار درشهر راه اندازی شد، عده ای از همشهریان خوشحال بوده وعده ای دیگر برایشان موجب تعجب قرار گرفته بود وعنوان می کردند که ما حرفه هایی مانند خیاطی ، بنایی ، نجاری ، برقکاری ، و... دیده وشنیده بودیم ولی عکاسی را نشنیده وندیده ایم  و آنقدر برای پدر اینجانب منفی بافی کرده بودند که تا یک سال پدرم دل نگران موفقیت اینجانب بود .ولی پس از گذشت یک سال مرحوم پدرم نیز یکی از مبلغین حرفه ی من گردیدند وپشتیبانی خودرا اعلام نمودند. مطلب دوم اینکه حرفه ی عکاسی اول بصورت ابتدایی وسپس با طرح آنالوگ وهم اکنون به شکل دیجیتال انجام می گیرد." آقای عسکریزاده هم چنین از شاگردان خود چندنفر را نام می برند که دونفر آز آنها به رحمت حق رفته اند: یکی مرحوم شهید عابدین نصیریان ودیگری مرحوم زنده یاد مصطفی اعظمیان  ودیگراز عکاسانی که در سطح شهر مشغول فعالیت می باشند. لازم به توضیح است که آقای عسکریزاده غیراز هنرعکاسی به فعالیت های عام المنفعه ای هم می پردازند که  نمونه ی  بارز آنها : ازموسسان وعضو هیئت مدیره ی موسسه خیریه ی امام هادی (ع)  (سال تاسیس 1364 هجری شمسی ) می باشند که درسطح شهرگز وشهرهای مجاور به امدادرسانی به خانواده های بی بضاعت مشغول می باشد ونمونه ی دیگر آن ، اینکه  از موسسان  خانه ی فرزانگان (سال تاسیس 1380) در سطح شهرگز می باشد که آن هم به حمایت وسرپرستی گرفتن فرزندان  بی بضاعت ومحروم از والدین است . در پایان آقای عسکریزاده از دست اندرکاران علم وفرهنگ  وهنر کمال قدردانی وسپاسگزاری را اعلام  نمودند .

باتشکر از آقای محمدرضاعسکریزاده اولین عکاس در شهرگزبرخوار و آرزوی موفقیت بیشتر برای ایشان وتمام عکاسان سطح شهرگزبرخوار ومیهن عزیزمان ایـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــران

آر تاریک و قاطر کور (آسیاب تاریک وقاطرکوراست )

عیب هم دیگر را ندید می گیرند وباهم کنار می آیند

منبع: کتاب اصطلاحات،کنایات ،ضرب المثل ها ومطایبات درزبان گزی

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

بسمه تعالی

آقای رضاخجندی فرزندمرحوم محمد درسال 1323 هجری شمسی درگزبرخواربدنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را درشهرگزبه پایان رساندند وبرای ادامه تحصیل به اصفهان رفتند. بعدازگرفتن دیپلم  وبه خدمت مقدس سربازی رفتند وبعداز گذراندن دوره ی چهارماهه ای درسپاه دانش  به روستاهایی که مدرسه نداشت راهی شدند که محل خدمت ایشان روستاهای زردیجان جی (قهاب) بود .ایشان علاوه بر سواد دارکردن اهالی توانستنددرآنجایک باب مدرسه چهارکلاسه رابسازند ، که هنوزهم بعداز گذشتن سالیان دراز بچه های آن روستادرآنجا به درس خواندن می پردازند. بعدازاتمام خدمت به استخدام آموزش وپرورش درآمدند که محل خدمت ایشان دریکی از روستاهای تربت حیدریه بود پس از چهار سال خدمت به اصفهان منتقل شدند وبرای اینکه بتوانند خدمتی به همشهریان خودنمایند دردبستان انوری گز مشغول به کارشدند .آقای خجندی درادامه می گویند :" برای همه ی گزی ها مشخص است ، درموقعی که مشغول خدمت درشهرگزبودم همکاری تنگاتنگ با اداره آموزش وپرورش منطقه داشتم وبیشتر سعی بنده براین بوده که محافل آموزشی را توسعه دهم  به عنوان مثال می توانید پرونده های اصلی کلیه مدارسی که درشهرساخته شده اند، ببینید ، ازافرادتنظیم کننده ی صورت جلسات برای ساختمان مدرسه بنده بوده ام .بیشتر دوران خدمتم مدیریت دبستان ومدارس راهنمایی بوده است .امیدوارم این خدمت ناچیزی که در دوران  خدمت و عمرم انجام داده ام موردتاییدخداوندمتعال قرار بگیرد. "

آقای خجندی پس ازبازنشستگی مدت 8 سال در دو دوره ی شورای اسلامی شهر درحال خدمت به مردم شهرخودبوده است . ایشان درادامه می گویند:"مردم شهرچون شناخت زیادی درارتباط با مردم داری وخدمت برای مردم  نسبت به بنده داشتند درهر دوره با اکثریت آراء مردم انتخاب می شدند. دراین مدت بصورت شبانه روزی خدمتگزار مردم بوده وتلاش داشته ام که خدمتی کرده باشم چه ازنظر فرهنگی ،ورزشی ،تربیتی ، عمرانی و... . بحمدلله  خوشحالم ازاینکه در آخرعمر  توانستم قدمی برای آبادی شهر خودبردارم ." آقای خجندی  دارای مدرک فوق دیپلم دررشته ی ریاضی وتجربی  و هم اکنون به کارکشاورزی مشغول  می باشند.

با آرزوی توفیق برای ایشان وبرای همه ی فرهنگیان وکلیه ی خدمتگزاران به مردم

اروا بابای پندارو  واد تاتوله هوا پاشنده :(به خیالش درآنجا تاتوله به هوا می پاشند)

(تاتوله:نوعی خوراک پسند سگ)

به کسی گویندکه امیدبی جا در مورد مکان یاشخصی دارد – انتظار غیرواقع در مواردی داشتن – بی جهت دل به کسی یا چیزی بستن

منبع: کتاب اصطلاحات،کنایات ،ضرب المثل ها ومطایبات درزبان گزی

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

قلعه وباروی گز:

  براساس اسنادتاریخی قلعه وبرج وباروی تاریخی گز ودروازه های آن تا اواخر دوره ی قاجاریه سالم باقی بوده است .این نکته را سدید السلطنه نیز در سفرنامه ی خود قید کرده است .راجع به استحکامات قلعه درکتاب انقراض زندیه نیز مطالبی آمده است .

برج وباروی گز به دلیل وجود امنیت نسبی در جامعه کلی ایران در دوران اخیر وبی توجهی گزی ها در حفظ آن بتدریج تخریب شده وبخش هایی از آن در ساختمان سازی های جدید به مساکن موجود اضافه گردیده است وبخش هایی نیز با ایجاد شهرداری در سال 1342 شمسی در احداث خیابان ها وتعریض کوچه ها از بین رفته است ودر سال های اخیر قسمت های ناچیز وپراکنده ای از آن باقی مانده است .

ساختار ونوع معماری قلعه وباروی گز براساس استنادات تاریخی که نسبت به چنین ساختارهایی وجود دارد نشان گر قدمت کهن وباستانی آن است در اکثر کتب تاریخی قدیم آمده است که : ایرانیان کهن قلعه های خود را با نوعی گل رس شفته ای ورزیده با مخلوطی از مواد دیگر می ساخته اند واین  نوع ساختار در باروی گز وجود داشته است .نوع مشابه ساختار باروی گز را باستان شناسان روسی در پژوهش های باستان شناسی خود در آسیای میانه مورد بررسی قرار  داده اند وچنین ساختاری را مربوط به آریایی های اولیه وکهن نسبت داه اند این مطلب را آقای حسین گل گلاب در یکی از کتاب های خود آورده اند با توجه به نظر نویسندگان ایرانی در قرون 3 تا 5 قمری که گل شفته ی ورزیده ی یک پارچه را از ساختارهای کهن ماقبل اسلام دانسته اند وبا توجه به نظرات مستدل وعلمی کارشناسان روسی دراین زمینه می توان اذعان کردکه باروی گز نیز که همان ساختار را دارد مربوط به دورانی کهن از تمدن آریایی است .آنچه که از باروی گز در شرایط فعلی وجود دارد نشان گر این نکته است که ساختار آن از گل ورزیده ی یک پارچه بوده است . دیوار وباروی کهن گز دارای خندقی عمیق نیز بوده است که آثار خندق آن در سال های اخیر در اطراف دروازه های گز قابل مشاهده بود این بارو برج های متعددی داشته که تعداد آنها در کل بارو به بیش از هفتاد برج می رسیده است و قطر دیوار آن از هفت تا نه متر بوده است که کلا از گل رس ورزیده ویک پارچه ساخته شده بوده است . نمونه هایی از چنین قلعه هایی را در همدان با قطر پنج متر جکسون آمریکایی در سفرنامه ی خود که در دوره ی قاجاریه نوشته است آورده و آنها را مربوط به دوره ی مادها دانسته است با توجه به این نکته ونظر دانشمندان روسی در ارتباط با همین نوع ساختار می توان اذعان کرد که باروی گز نیز مربوط به دوره ی مادها یا قبل ازآن بوده است .تا زمان تاسیس شهرداری در گز در دهه ی چهل شمسی بارو وبرج های آن قابل مشاهده بود واین نکته در مورد باروی گز قابل ذکر است که با وسایل عادی امکان تخریب آن وجود نداشت زیرا قسمتی از باروی گز که در نقشه ی خیابان خواجه نصیر قرار  داشت هنگام تخریب بولدوزرها نتوانستند آن را تخریب نمایند ودو تیغ آنها شکسته شد تا  این که از طریق مقنی های گزی وتعبیه ی دینامیت در گودال هایی در طرفین بارو آن را تخریب نمودند.  مساله ی قابل ذکر این که باستان شناسا ن ایرانی  در ارتباط با نظرات خود راجع به چنین ساختارهایی حداقل نظر دانشمندان باستان شناس روسی را که در آسیای میانه تحقیقات وسیعی را در این زمینه داشته اند مطالعه نمایند تا نظرات درست تری نسبت به قدمت چنین ساختارهایی ابراز نمایند زیرا مشاهده شده دراین مورد نظرات درست ویک سانی را ارائه نکرده اند .

تونل هایی که از مرکز گز به سمت خارج راه داشته اند : 

وجود تونل هایی در مرکز قلعه ی گز که به سمت خارج راه داشته در تخریب های سال های اخیر مشاهده شده است وطبق گفته ی اهالی گز ازاین تونل ها در مواقعی که گز محاصره بوده وناامنی وجود داشته است ودرب دروازه ها بسته می شده ،استفاده می شده  است  وراه خروجی این تونل ها در بین تپه های اطراف گز بصورت مخفی وجود داشته است . درزیر مسجد لب جوی (امام صادق ع ) ودر قسمت مرکزی گز این تونل ها مشاهده شده است علاوه برآن هنگام خاک برداری در اطراف بقعه ی شاه نعمت الله در قسمت شمالی در سال 1384 بخشی از یکی از این تونل ها آشکار گردید . آقای علی شفیعی نیک آبادی در کتاب گرکویه سرزمینی ناشناخته برکران کویر نیز اشاره ای به راه روهای زیرزمینی که از داخل قلعه ی گز وجود داشته ،کرده اند .

وجود قلعه ای تاریخی از گزی ها ومنسوب به آنها در نزدیکی اما م زاده ی سید محمد در کوه سیدمحمد شمال دانشگاه صنعتی اصفهان که در برخی کتب وتواریخ نیز از جمله کتاب سده در گذرگاه تاریخ تالیف آقای صارمی سده ای ،نام این قلعه که مربوط به گزی ها بوده ، آمده است .

این قلعه مخصوص گزی ها بوده که در عهد ساسانی تا دوران صفوی شکارچیان گزی در آنجا هنگام شکار اتراق می کرده اند .اخیرا آثاری از آن در همین نقطه  مشاهده شده است

پیدا شدن تونلی سفالی در عمق دو متری زمین هنگامی که برادران خوشگو ساختمان سوپر خود را در سال 1383 در کنار خیابان شیخ بهایی می ساختند .این اثر در محل خانه ای که به سیدجعفرنامی تعلق داشته وبعدا توسط حاج محمدحسین یزدانی خریداری شده بود در سمت غربی مسجد لب جوی در همان سال 1383 هنگام خاک برداری از این مکان در عمق دومتری این  مشاهده گردید که بخشی از آن هم اکنون در زیر خیابان شیخ بهایی در همین عمق وجود د ارد .

کشف آثاری در قسمت جنوبی حمام محمود آباد در زمانی که می خواستند فاضلاب  حمام را در اواخر دهه ی چهل بازسازی نمایند در این قسمت بخش هایی از یک دیوار آجری با آجرهایی با ابعاد بزرگ در عمق دو متری خاک مشاهده گردید که در این قسمت بخش هایی ازاین اثر در همان عمق زیر خاک وجود دارد.

کشف آثاری ساختمانی در کناره ی شبستان مسجد جامع گز هنگامی که این مکان را در سال 1384 مورد بازسازی قرار می دادند .علاوه براین در دالان ورودی مسجدجامع گز در ستونی آجری بین جرز آن چوب قرار دارد وآثار ی از گچ بری های ضخیم در آن مشاهده می شود به احتمال زیاد طبق ساختاری که این قسمت دارد مربوط به دوره ی ساسانی است زیرا چنین ساختاری با این نوع گچ بری مربوط به همین دوره بوده است .

کشف  دوخمره ی سفالی در عمق دومتری خاک هنگام پی کنی در هنرستان گز یکی در سال 1384 ویکی در سال 1386 که این خمره ها را باستان شناسان مربوط به دوره ی ساسانی دانستند . درارتباط با کشف خمره های سفالی درتپه تاریخی گز این نکته قابل یادآوری است که سازمان میراث فرهنگی اصفهان وبرخی ماموران وابسته به آن  نهایت سهل انگاری وبی توجهی را نسبت به سالم درآوردن آنها ازخود نشان دادند وبه جای این که خارج کردن این خمره هارا مانند مکان های دیگر درنهایت دقت وصرف وقت انجام دهند و خمره هایی را که هزاران سال سالم درعمق دومتری زمین باقی مانده بود به همان صورت ازخاک درآورند اولی را درسال 1384 با کمک دانش اموزان هنرستان واستفاده از بیل وکلنگ درآوردند ودومی را در سال 1386 با بیل مکانیکی ازخاک خارج کردند که نتیجه ی این سهل انگاری این بود که هردوخمره ی سالم بطور کلی شکسته وخرد گردید .این بی توجهی بااطلاعی که سازمان میراث فرهنگی استان ازاین جریان داشته ،چه توجیهی دارد ؟ درحالی که هم شنیده ایم وهم در تلویزیون دیده ایم که چنین اشیایی را با صرف ماه ها وقت وبا استفاده از برس های مخصوص ازدل خاک سالم بیرون می آورند.چرا وبه چه دلیل درگز به آن صورت عمل نکرده اند؟

کشف خشت هایی به ابعاد 10×40 در زیر تپه ی شاه نعمت الله در سال 1384 .باستان شناسان این خشت ها را مربوط به اواخر دوره ی اشکانی واوایل ساسانی دانسته اند .

کشف یک کوزه ی سفالی درعمق  سه متری زمین هنگام خاکبرداری از منطقه ای در دویست متری غرب کاروانسرای عباسی  در سال 1381 .این کوزه را  شادروان مرحوم سید رضا هاشمی هنگامی که در آنجا خاک برداری می کرد پیدا کرده بود .این کوزه از نوع کوزه های گرد سفالی ونخودی رنگ است و نمونه ی سفال آن موید قدمت هزاران ساله ی آن است . نمونه ی سفال های نیم پخته ونخودی رنگ را اکثر محققین از جمله ، گریشمن در کتاب تاریخ ایران از آغاز تا اسلام مربوط به هزاره های قبل از میلاد دانسته اند .

آشکار شدن خشت هایی به ابعاد وقطر 20وطول حدود 80 سانتی متر در دویست متری غرب بقعه ی شاه نعمت الله در بخشی از تپه ی باستانی گز .این آثار را که در اثر خاک برداری در دهه ی سی شمسی از این نقطه آشکار شده بود نگارنده به چشم خود دیده وهنوز در آن قسمت در زیر خاک وعمق 5/1تا2 متری این مکان امکا ن کشف آن وجود دارد .که اگر گمانه زنی مناسبی انجام گیرد مجددا قسمت دیگری از آن قابل مشاهده خواهد شد .نمونه ی این خشت ها در تپه ی سیلک کاشان و زیگورات های بین النهرین که از عهد سومری بوده دیده شده است .وجود این نمونه خشت ها در تپه ی تاریخی گز موید این نظریه است که تمدن سومری را غیر سامی تلقی کرده اند وآنها را مهاجرین کوچ کرده از سمت ایران دانسته اند .

بخشی از آثار کشف شده ی کهن در گز که در دوره ی قاجاریه توسط یهودیان از گزی ها خریداری شده اکنون در موزه ی تل آویو اسرائیل وجود دارد

قنات کهن گز : قنات گز که به زبان گزی معروف به (کئرز کیانی ) است یکی از قنات های کهن مناطق مرکزی ایران است آثار ومجرای آن از سمت غربی کاروانسرای عباسی وادامه آن از جنوب شاهین شهر تا روبروی روستای جهادآباد(چاله سیا) حدود 30 کیلومتر می باشد . مالکین مزرعه ی گز سند مالکیت این قنات وحریم آن را در اختیار دارند .

در دوران نوجوانی  سنگ هایی را دیده بودم که در روی برخی پل های اطراف گز ازجمله در جوی میس آباد وروبروی کاروانسرای عباسی وهم چنین در غسالخانه ی قدیم گز(شورخونه) وجود داشت وروی آنهاخطوط ونقش هایی بود که مشخص نبود از چه خطی بوده ،ولی در آن شرایط کسی توجهی به آنها نداشت .واین آثار از بین رفته است ومعلوم نشد زمانی که گز شهرداری پیدا کرد برسر آنها چه آمد که اثری از آنها نیست !!!! در زمان های بعدی متوجه شدم که این سنگ ها مریوط به دوران قبل از اسلام بوده است .گزی های سالمند که در قید حیات هستند هم شاهد آن هستند که چنین سنگهایی در اطراف گز وجود داشت که از آنها برای پل سازی درمراحلی استفاده شده است .این  سنگ ها به احتمال زیاد یامنهد م شده یا زیر آوار رفته است . علاوه بر سه مکان یادشده  در محلی بین باغ حاج علی حاجی عبدل(داورپناه) وسمت دیگر جوی اصلی آب گز نمونه ی این سنگ ها در روی پلی قرار  داشت . وجود این سنگ ها وسنگ های متورقی که در گورستان گز به سنگ پارسی معروف بود نشانه ی آن است که در حوالی همین مکان های یادشده ساختمانی سنگی از دوره ی قبل از اسلام بوده است که در اثر حملات بیگانه یا حوادث طبیعی تخریب شده بود ودر مراحل بعدی از آن سنگ ها در پل سازی استفاده شده است .

منبع : کتاب بررسی های تاریخی وفرهنگی ازبرخواروگزبرخوار

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

1 –  میرزا خلیل گزی .منشی ورقم نویس دیوان عالی ودفترخانه ی صفوی در قرن 11 قمری

2-  زن شاعره ای که زوجه ی میرزاخلیل رقم نویس گزی درعهدصفوی بوده ،به عنوان یکی از شعرای عهد صفویه ی زنان که حدود هزارودویست بیت مثنوی سروده است ودر آن از چگونگی حج گزاری مسلمانان درمکه گفتگوکرده است ونیز مرثیه ای درمرگ  شوهرخودمیرزاخلیل سروده است .دراشعاراو نکات عارفانه ای وجود دارد .برخی این زن را اصفهانی دانسته اند ولی بهرحال وی در گز زندگی می کرده و زوجه ی همان میرزاخلیل رقم نویس عهدصفوی بوده است که در جوار مقبره ی شاه نعمت اله گز مدفون است . وفات این زن شاعر در سال 1120 قمری ومدفون درتخت پولاد اصفهان مدفون است .     نمونه اشعار وی که در سوگ همسر خود سروده است : 

3-  اززنان دیگر باسوادگز درعهدصفویه زنی به نام شاهمیر خانم (شاه مر) دربرخی کتب آمده است . وی دخترشخصی به نام حاج میرزاعلی جزی برخواری بوده است ..سنگابی را به نام خود به تاریخ 1049 قمری وقف امامزاده ی اسماعیل اصفهان کرده است . این سنگاب در صحن آن امام زاده درخیابان هاتف اصفهان وجود دارد.

منبع : کتاب بررسی های تاریخی وفرهنگی ازبرخواروگزبرخوار

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

بسمه تعالی

آقای محمدرضا محمدی فرزندمرحوم محمود در تاریخ 1/12/1341 درشهرگزبرخواربدنیا آمد. ایشان دوره ی تحصیلات ابتدایی را دردبستان انوری گز به پایان برد.سپس  دوره ی راهنمایی  را درمدرسه ی شهیدرجایی (مهرداد سابق) تاسال دوم خواندند وسپس بخاطر مشکلات مالی دنباله ی درس را بصورت شبانه تاسوم راهنمایی ادامه دادند. درکنار تحصیل درکوره های آجرپزی گزهم کارگری می کردودرکارکشاورزی به پدرهم کمک می کرد. ایشان درحال حاضر به حرفه ی  بنایی مشغول هستند.درمورد علاقه ی ایشان به ورزش ابتدا ایشان درفوتبال  به بازی پرداختندودرتیم صادرات گز در آن زمان بازی می کرد.سپس به ورزش کشتی پرداختندوپس ازمدتی به ورزش کاراته روی آوردند .واین آغازدر سال 1357 بود. استادایشان آقای سلطانی بودند که ورزش کاراته را به اصفهان آورده بودند .درباشگاه شهیدپوریای ولی به تمرین ویادگیری ورزش کاراته پرداختند وباسختی هایی که در آن زمان از رفت وآمد به باشگاه  گرفته ومسائل جانبی دیگر توانستنددراین رشته به مدارج بالا ترقی نمایند.آقای محمدی ازاولین کسانی است که ورزش کاراته را به شهرگز آوردند وپس از پیروزی انقلاب  توانستنداولین کلاس آموزش کاراته را در شهرگز(درسازمان زنان سابق) درسال 1358دایرنمایند. آقای محمدی هم اکنون درشهرگزدارای باشگاه آموزش کاراته می باشند و شاگردانی  را تربیت نموده اند که توانسته انددر سطح استان مقام هایی را کسب نمایند . ایشان دارای کمربند مشکی دان 4 می باشند ودر حال گرفتن دان 5 می باشند. آقای محمدی توانسته اند به فرزندان (دخترخود)کاراته را آموزش دهند که آنها هم دارای مقام های  قهرمانی استانی وکشوری سال (1376 )وقهرمانی آسیا (ترکیه) ویکی از آنها (فرزندبزرگ تر) در سال 2007 میلادی توانستنددر کشور ایتالیا مدال قهرمانی (طلا) را برای کشور عزیزمان به ارمغان بیاورند وافتخاری برای کشور وشهرعزیزمان (گزبرخوار) باشند. سبک  آموزشی ایشان شوتوکان  وکان ذن ریو می باشد . آقای محمدی غیراز ورزش به خواندن قرآن باصوت اساتید مطرح هم می پردازند وبه  هنر موسیقی وآواز هم علاقه مند می باشند .لازم به یادآوری است که فرزندان ایشان هم (فرزندبزرگ تر) دارای کمربندمشکی دان 4 و(فرزندکوچک تر) دارای کمربندمشکی دان 2می باشند. آقای محمدی نتیجه ی ورزش کاراته را تمرکز،راحتی اعصاب  و روحیه ی باز و کاراته کار را خوش اخلاق وخوش برخورد بارمی آورد.

باتشکراز آقای محمدی و آرزوی توفیق بیشتر برای ایشان وهمه ی ورزشکاران شهرمان و کشورعزیزمان ایران

اِگه اُو ندارو  نونی دارو: (اگرنتیجه نداشته باشد برایت منفعت که دارد)

منبع: کتاب اصطلاحات،کنایات ،ضرب المثل ها ومطایبات درزبان گزی

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

این لالایی یا را برمّردوم وُئو وِه وخُوژ خُوای نّه بِه رو وِه .

(این برای مردم لالایی می گویدولی خودش خوابش نمی برد)

 به کسی گویند که مردم را به انجام کاری امر می کندوخودآن را انجام نمی دهد.

منبع: کتاب اصطلاحات،کنایات ،ضرب المثل ها ومطایبات درزبان گزی

نوشته : محمدعلی یزدانی گزی

بسمه تعالی

قهرمانی مرحوم ابوالقاسم حق شناس (نفراول)درکلرودای آمریکا(۱۳۵۶شمسی)

مرحوم ابوالقاسم (محمود)حق شناس جزی در تاریخ 15/7/1335 درشهرتاریخی گزبرخواردرخانواده ای متدین وعلاقمندبه ورزش کشتی بدنیا آمد.اوششمین فرزندخانواده بود.درسنین نوجوانی علاقه ی زیادی به ورزش مخصوصا کشتی داشت وبا فعالیت کردن دراین رشته ازهمان ابتدا توانست نظر مربیان وهمراهانش را به خود جلب کرده وسیر موفقیت را دراین راه  بپیماید.وی درهمین سن همراه باکاردریک کارخانه ریسندگی وبافندگی به ورزش خودنیزادامه داد.ایشان توانست باتمرینات بسیار وکوشش فراوان در سال 1353 مدال نایب قهرمانی مسابقات کشتی آزادنوجوانان ایران را در وزن 60 کیلوگرم به گردن بیاویزد. هم چنین درتاریخ 27/3/1355توانست مدال طلای مسابقات کشتی کاپ ولیعهدرا از آن خود نموده وافتخار دیگری برای استان وشهرستان خودبه ارمغان بیاورد .درسال 1356 توانست درمسابقات قهرمانی جهان درکلرودای آمریکا مدال افتخارآمیز طلای جهانی را از آن کشورعزیزمان بگرداند.

درآن روز تیتر روزنامه های ایران این چنین بود:" دلیل افتخاراصفهان :محمودحق شناس ،65 کیلویی اصفهان ما، در آن سوی دریاها به انتظار یک طلای مرغوب نشسته است.اوبی باک ترین عضوتیم نوجوانان ایران است وساخته ترین ،حق شناس که اصفهانی ها بایدبه او ببالند یکی ازهمان هاست که کشتی  ما به او نیازمنداست ،جسور،خوش فکر،تکنیکی " .

بعدازبرگشتن از آمریکا وی تصمیم به ازدواج گرفت که ثمره ی این ازدواج 3فرزند (2پسرو1دختر) می باشد. بعداز پیروزی انقلاب اسلامی فعالیت های زیادی در پایگاه های محلی  بسیج وسپاه انجام می داد.هم چنین دایرکردن کلاس های قرآن  درمنزل وگرد آوردن نوجوانان درمساجدوپایگاه ها.در سال های 1358و1359 چندین مقام در زمینه کشتی آزادکسب نمود.این مقام ها عبارت بودند از : مقام اول مسابقات کشتی ده جانبه جام تختی مازندران ، مقام اول مسابقات جام شهیدان باشگاه های اصفهان در وزن 68 کیلوگرم ومقام اول کشتی جوانان باشگاه های اصفهان ومقام اول مسابقات کشتی آزاد جام 22 بهمن استان اصفهان .درسال 1360 مقام اول مسابقات جام شهیدان اصفهان .درسال 1361 مقام  اول مسابقات رسمی شهید قجه ای ودر سال 1362 مقام اول مسابقات هفت جانبه هفته وحدت استان را کسب نمود.در سال 1361 توانست مقام اول مسابقات کشتی کارگران را برای کارخانه ریسندگی بارش  اصفهان کسب نماید.  

با آغاز جنگ تحمیلی ایشان نیز در جبهه های نبرد حاضرشد وبا آموزش حرکات دفاع شخصی به نیروهای بسیجی ومسائلی ازاین قبیل فعالیت می کرد. وی درمنطقه ی سردشت کردستان ازناحیه ی سر وکمر بخاطر موج انفجار مجروح وبه بیمارستان منتقل گردیند وجانباز 25 درصد شناخته شدنداما نکته ی مهم دراینجاست که هیچ کس ازمجروحیت وجانبازی ایشان (حتی خانواده) اطلاع نداشت تا زمانی که در سال 1385 از طرف بنیادجانبازان در پی جابجاکردن پرونده های مجروحین ، به خانواده ی ایشان اطلاع داده شد. مرحوم حق شناس در سال های 1364 تا 1369 در باشگاه های استان اصفهان ودانشگاه صنعتی اصفهان به مربی گری وآموزش فنون به نوجوانان پرداخت و سرانجام در تاریخ 19/4/1369 درمسیربندردرشهر سیرجان در سانحه ی تصادف جان به جان آفرین تسلیم کردوبدیدارمعبودشتافت.....

روحش شاد ویادوخاطره اش گرامی باد.

باتشکرازفرزند آن مرحوم : میثم